Het stelsel van toetsen

Economische veiligheid is een onderwerp dat deel uitmaakt van de brede zorg voor de nationale veiligheid van Nederland.

Bij economische veiligheid kijken we vooral naar activiteiten van het bedrijfsleven die essentieel zijn voor het functioneren van onze economie. Daarnaast gaat het ook om activiteiten met een bedrijfsmatig karakter die door (semi)publieke actoren worden uitgevoerd.

Voorbeelden daarvan zijn de voorziening van electriciteit en telecommunicatie. Een overzicht van alle vitale processen staat op de webpagina’s van de NCTV.

De Rijksoverheid wil voorkomen dat ons land voor deze en andere essentiële  activiteiten afhankelijk wordt van partijen buiten Nederland. Ook wil zij voorkomen dat Nederlandse partijen niet meer zouden kunnen beschikken over de technologie, de kennis of de informatie om dit soort processen te kunnen beheren.

Energie, telecom en overige sectoren

Het stelsel van toetsen voor economische veiligheid bestaat al enige tijd en is in ontwikkeling.

Dit stelsel bestaat uit twee elkaar aanvullende onderdelen:

Het sectorspecifieke deel

Voor de sectoren energie en telecom bestaat al een stelsel van toetsen van investeringen. Dat is opgenomen in de Elektriciteitswet, de Gaswet en in de Telecommunicatiewet.

De bancaire sector en het betalingsverkeer vallen niet onder dit toezicht. Op deze sectoren wordt toezicht gehouden door De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten.

De ministeries van EZK en van Defensie werken werken aan een sectorale toets voor overnames in de defensie-industrie.

Het generieke deel

Voor alle andere sectoren is sinds 2019 een algemene toets in ontwikkeling. Hiermee ontstaat een vangnet voor buitenlandse investeringen die niet zijn afgedekt door de wetgeving voor energie, telecom en defensie. Deze uitbreiding van het stelsel sluit qua systematiek aan op het onderdeel het stelsel voor energie en telecom. Voor meer informatie zie het wetsvoorstel van de Wet toetsing economie en nationale veiligheid.

Meldplicht en risicoanalyse

Het stelsel bestaat uit een meldplicht en een risicoanalyse.

Naar aanleiding van die risicoanalyse kunnen de verantwoordelijke ministers voorwaarden stellen aan een investering of deze verbieden.

Voor het energiedomein en het telecomdomein gaat om de minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK).

Welke investeringen?

Onder het stelsel vallen – in hoofdlijnen – investeringen waardoor een nieuwe partij zeggenschap krijgt om direct of indirect het commerciële en strategische beleid van een onderneming te bepalen.

Zeggenschap is de mogelijkheid om op grond van feitelijke of juridische omstandigheden een beslissende invloed uit te oefenen op de activiteiten van een onderneming.

Welke investeringen onder het toetsingsstelsel vallen, verschilt per sector.

Bevoegdheid minister

De bevoegde minister kan voorwaarden stellen aan een overname of investering. 

In het uiterste geval, wanneer de bescherming van de nationale veiligheid daarom vraagt, kan de minister de investering tegenhouden door er geen toestemming voor te verlenen.