Wetsvoorstel Wet Toetsing Economie en Nationale Veiligheid

Het doel van dit wetsvoorstel is het vastleggen van regels om risico’s voor de nationale veiligheid als gevolg van bepaalde economische activiteiten zoals investeringen en fusies te beheersen. Dit soort economische activiteiten met betrekking op vitale infrastructuur of ondernemingen die sensitieve technologie ontwikkelen die raakt aan nationale veiligheid, kunnen leiden tot risico’s voor de nationale veiligheid.

Het gaat met name om de volgende risico’s:

  • het ontstaan van strategische afhankelijkheden,
  • aantasting van de continuïteit van dienstverlening van vitale diensten en processen 
  • aantasting van de integriteit en exclusiviteit van kennis en informatie.

Geschiedenis

In het voorjaar van 2019 heeft het kabinet aangekondigd een wetsvoorstel in te willen dienen tot het invoeren van een stelsel van investeringstoetsing op risico’s voor de nationale veiligheid. Dit wetsvoorstel is aangekondigd in de brief Tegengaan Statelijke Dreigingen, uitgewerkt in de brief Wet Economie en veiligheid op risico’s voor de nationale veiligheid en verder toegelicht in de brief Aankondiging peildatum wetsvoorstel wet Economie en veiligheid op risico’s voor de nationale veiligheid. Daarmee wil het kabinet grip krijgen op activiteiten die een mogelijk risico voor de nationale veiligheid vormen. De in het wetsvoorstel opgenomen toets heeft als doel dergelijke risico’s als gevolg van wijzigingen van zeggenschap of de verkrijging van invloed op ondernemingen te mitigeren.

Toelichting voorstel

Met dit wetsvoorstel geeft in Nederland vervolg aan de bescherming van de nationale veiligheid door een toets in te voeren op activiteiten die leiden tot wijzigingen in de zeggenschap of invloed op ondernemingen die in vitale processen werkzaam zijn of beschikken over sensitieve technologie.

Met dit wetsvoorstel worden twee zaken beoogd.

  1. In de eerste plaats ontstaat in samenhang met de reeds bestaande sectorale investeringstoetsen, een stelsel van toetsing van wijzigingen van zeggenschap en invloed.
  2. In de tweede plaats wordt een brede toets beoogd die dient als een vangnet voor wijzigingen van zeggenschap en invloed die niet goed door middel van sectorspecifieke wetgeving kunnen worden afgedekt.

Dit vangnet geldt ook voor sectoren waarvan wordt geconstateerd dat een toets nodig is, maar waarbij sectorale wetgeving (nog) niet op korte termijn inzetbaar is.

Uitgangspunten

In het wetsvoorstel zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:

  1. Alleen bescherming van nationale veiligheidsbelangen is aanleiding om investeringen onder het toetsingsbereik te laten vallen.
  2. Het toetsingsmechanisme vormt de kern van het stelsel en bestaat uit een meldplicht en een risicoanalyse.
  3. Binnen de reikwijdte van het stelsel vallen overnames van of investeringen in ondernemingen in de vitale infrastructuur. Daarnaast omvat de toets technologie die raakt aan nationale veiligheid. Hierbij worden de multilaterale exportcontroleregimes voor dual-use goederen en strategische goederen als uitgangspunt genomen. Dit hangt samen met de uitkomsten van de ex ante analyse van de Nederlandse defensie industriële en technologische basis.
  4. Indien ontwikkelingen in het dreigingsbeeld of economische ontwikkelingen daar aanleiding toe geven, kan de reikwijdte van het stelsel worden herzien.
  5. De gevolgen voor het investeringsklimaat moeten zo beperkt mogelijk blijven. Dat betekent zo min mogelijk onzekerheid voor investeerders, een zo beperkt mogelijke reikwijdte, lage administratieve lasten en korte doorlooptijden. Voor iedere partij moet duidelijk zijn in welke gevallen investeringen moeten worden gemeld en op welke wijze en op welke criteria de investeringen worden beoordeeld.

Peildatum

Het kabinet is voornemens een deel van het wettelijke kader voor de Wet Toetsing Economie en Nationale Veiligheid met terugwerkende kracht in te voeren vanaf de formele peildatum 2 juni 2020. Het opnemen van de peildatum 2 juni 2020 in de toekomstige wet heeft tot gevolg dat na inwerkingtreding van de wet, overnames en investeringen die vanaf 2 juni 2020 zijn gedaan, met terugwerkende kracht getoetst kunnen worden wanneer daar vanuit de bescherming van onze nationale veiligheid aanleiding voor is. Daardoor wordt het tevens mogelijk om strategisch (ontduikings)gedrag van ondernemingen of investeerders te voorkomen.